To jeden z filarów dobrego zdrowia u osób starszych – uważa prof. Tomasz Targowski, konsultant krajowy w dziedzinie geriatrii. Szczepienia są skuteczne – podkreśla ekspert. Ważne by o tym mówić, szczególną okazją jest Europejski Tydzień Szczepień, który właśnie trwa.

Ustanowiony przez Światową Organizację Zdrowia Europejski Tydzień Szczepień trwa od 21 do 27 kwietnia i jest okazją do poszerzenia świadomości i wiedzy o skuteczności szczepień. Z tej okazji na Stadionie Narodowym w Warszawie odbył się piknik edukacyjny pod hasłem „Zaufaj Szczepieniom”.

– W ostatnich latach obserwujemy niepokojący spadek szczepień – mówiła podczas wydarzenia minister zdrowia Izabela Leszczyna. – Wracają choroby, które jeszcze do niedawna występowały sporadycznie. Dezinformacja i fake newsy na temat rzekomo niepożądanych efektów ubocznych sprawiają, że musimy jeszcze więcej i głośniej mówić o korzyściach płynących ze szczepień. W końcu to jedno z największych osiągnięć medycyny.

Filary zdrowia

Szczepienia ochronne – obok właściwej diety, odpowiedniej aktywności fizycznej, wykonywania badań profilaktycznych – to zdaniem krajowego konsultanta w dziedzinie geriatrii jeden z czterech filarów dobrego zdrowia u osób starszych.

– Polskie społeczeństwo ma wiedzę na temat szczepień, które powinny być wykonywane i które są na rynku, ale świadomość konieczności szczepienia się i chęć zaszczepienia się są na dosyć niskim poziomie – przyznaje prof. Tomasz Targowski, konsultant krajowy w dziedzinie geriatrii w wypowiedzi dla portalu Eksperci dla Zdrowia.

W sezonie 2021/2022 przeciwko grypie zaszczepiło się zaledwie 7 proc. Polaków. Wśród seniorów odsetek był duży wyższy – wynosił 23 proc., to jednak wciąż zbyt mało. Zgodnie z zaleceniami WHO do uzyskania odporności populacyjnej zaszczepionych powinno być 75 proc. osób.

– Mamy obecnie na rynku bardzo potrzebne szczepienia, w tym nowe, jak przeciw półpaścowi i RSV, czyli syncytialnemu wirusowi oddechowemu mogącemu powodować ciężkie zapalenia płuc, zwłaszcza u osób starszych, które mają zaburzenia odporności. Szczepienia przeciw półpaścowi są dostępne w naszym kraju i zalecane osobom powyżej 50. roku życia – wyjaśnia prof. Tomasz Targowski dla portalu Eksperci dla Zdrowia. – Rekomendowałbym je przede wszystkim pacjentom, którzy w młodości przebyli ospę wietrzną. Interesująca jest kwestia związana z krztuścem: u seniorów krztusiec zazwyczaj przebiega  łagodniej niż u dzieci, ale choroba jest bardzo zakaźna i  szybko przenosi się z człowieka na człowieka. Trzeba więc pamiętać, że dziadkowie mogą stanowić zagrożenie dla swoich wnuków w wieku niemowlęcym, które nie otrzymały jeszcze wszystkich szczepień przeciwko krztuścowi. Działa to też w drugą stronę, wnuki przynoszą z przedszkola lub żłobka patogeny chorobotwórcze  i zakażają dziadków. Dzieje się tak na przykład  w przypadku zakażeń pneumokokowych, które są jedną z najczęstszych przyczyn zapaleń płuc. Osoby starsze są często hospitalizowane z powodu zapalenia płuc spowodowanego właśnie zakażeniem pneumokokowym. Mamy na rynku nowe preparaty także przeciw pneumokokom, w tym szczepionkę 20-walentną, czyli taką, która zawiera 20 różnych szczepów pneumokoków.

Jak podkreśla prof. Targowski, oferta szczepień dla seniorów jest szeroka, ale trzeba pamiętać o indywidualnym podejściu: – Na pewno powinno się szczepić przeciw grypie i przeciw pneumokokom. To jest podstawa. Do tego dochodzi szczepienie przeciw półpaścowi u osób, które mają obniżoną odporność, a w przeszłości chorowały na ospę wietrzną, oraz szczepionki przeciw krztuścowi i przeciw wirusom RSV. Problemem pozostaje kwestia zakażenia SARS-CoV2 – prawdopodobnie wirus ten z nami zostanie. Na razie rekomendacje WHO są takie, aby regularnie szczepić osoby zagrożone ryzykiem ciężkiego przebiegu tej choroby, a więc osoby powyżej 75. roku życia z wielochorobowością.

Warto się szczepić

Ekspert podkreśla skuteczność szczepień: – Niewątpliwą korzyścią ze szczepienia dla samych seniorów jest to, że będą zdrowsi, a śmiertelność z powodu chorób zakaźnych będzie mniejsza. To istotne, gdyż zasoby stacjonarnej służby zdrowia w przypadku zapaleń płuc o różnej etiologii głównie konsumują osoby starsze. Seniorzy przechodzą te infekcje zdecydowanie ciężej i w gorszym stanie trafiają do szpitali.

Z okazji Europejskiego Tygodnia Szczepień w całej Polsce trwają konferencje i spotkania ekspertów, specjaliści dyżurują też pod telefonami, gotowi odpowiedzieć na wszystkie pytania dotyczące szczepień. Szczegółowe informacje dotyczące dyżurów ekspertów dostępne są na stronach wojewódzkich stacji sanitarno-epidemiologicznych.