To najczęściej występujący i jeden z najgorzej rokujących nowotworów złośliwych na świecie. Powód? Zbyt późna diagnoza. Chorzy zgłaszają się po pomoc, gdy choroba jest już zaawansowana. W Zachodniopomorskiem rusza program profilaktyczny, który ma te statystyki zmienić. Jest skierowany do osób najbardziej zagrożonych chorobą – wieloletnich palaczy oraz osób, które ze względów ekonomicznych lub społecznych mogą mieć utrudniony dostęp do diagnostyki i leczenia.

Z programu będą mogli skorzystać mieszkańcy Pomorza Zachodniego w wieku 55–74 lat, z historią palenia tytoniu (co najmniej trzydzieści paczkolat).

– Termin „paczkolata”, który dla wielu pacjentów brzmi obco, jest kluczowym wskaźnikiem ryzyka – wyjaśniała podczas konferencji inaugurującej program Iwona Witkiewicz, konsultantka wojewódzka w dziedzinie chorób płuc, lekarz naczelna szpitala w Zdunowie i szefowa oddziału gruźlicy i chorób płuc SPWSZ. – To bardzo prosty przelicznik: jeden paczkorok to równowartość palenia jednej paczki papierosów dziennie przez okrągły rok. Jeśli więc ktoś palił paczkę dziennie przez 20 lat, ma na koncie 20 paczkolat. Jeśli palił dwie paczki przez 10 lat – wynik jest ten sam. To właśnie ta skumulowana dawka toksyn decyduje o tym, jak bardzo obciążone są nasze płuca i czy kwalifikujemy się do bezpłatnej diagnostyki w ramach programu.

Program prowadzi pacjenta krok po kroku: od rejestracji i wizyty kwalifikacyjnej połączonej z edukacją zdrowotną, przez wykonanie niskodawkowej tomografii komputerowej, aż po podsumowującą wizytę lekarską, podczas której omawiany jest wynik badania i przekazywane są indywidualne zalecenia. W razie wykrycia nieprawidłowości pacjent kierowany będzie na pilną, pogłębioną diagnostykę, już poza programem.

– Rak płuca nie jest najczęstszym nowotworem ani w grupie kobiet, ani w grupie mężczyzn. W grupie mężczyzn mamy raka prostaty, w grupie kobiet raka piersi. Jeśli jednak spojrzymy na śmiertelność, to rak płuca wyprzedza oba te nowotwory – mówiła Iwona Witkiewicz. – Tylko ok. 15 proc. naszych pacjentów ma szansę na pięcioletnie przeżycie. I rzeczywiście co czwarty chory w Polsce, który umiera na raka, umiera na raka płuc. To są przerażające statystyki i dlatego jestem bardzo wdzięczna za ten program. My chcemy dzięki niemu nie tylko wcześniej wykryć raka, co jest szalenie ważne, ale my w tym programie chcemy też uświadomić pacjentom, że każdych 85 zachorowań na sto można byłoby uniknąć, gdybyśmy powstrzymali konsumpcję tytoniu.

Inwestycja w życie mieszkańców

Program, którego realizację właśnie ogłosił Szpital Wojewódzki w Szczecinie jest efektem umowy z Wojewódzkim Urzędem Prac, niemal 7,5 mln zł, które będzie kosztował zostanie przeznaczone na edukację i diagnostykę, które mają pomóc uniknąć zachorowania albo wychwycić raka wtedy, gdy jest on jeszcze w pełni uleczalny. Inicjatywa jest możliwa dzięki dofinansowaniu z Funduszy Europejskich dla Pomorza Zachodniego 2021-2027.

– Bardzo się cieszę, że kolejne działanie z zakresu profilaktyki będzie realizowane na terenie naszego województwa – mówił podczas konferencji prasowej marszałek zachodniopomorski Olgierd Geblewicz. – Mam głębokie przekonanie, że w Polsce wciąż mamy zbyt mało edukacji i badań przesiewowych wykrywających choroby na wczesnym etapie. Zbyt często zgłaszamy się do lekarza za późno. Dzięki funduszom unijnym i zaangażowaniu naszych specjalistów, dajemy mieszkańcom narzędzie, które pozwala realnie zadbać o życie. Profilaktyka to najlepsza broń w walce o zdrowie naszych mieszkańców.

Dajmy sobie szansę na długie życie

Z programu do 2028 r. będzie mogło skorzystać ok. 8 tys. osób. Spotkania z edukatorami, lekarzami oraz badania tomograficzne będą odbywać się w szczecińskich szpitalach.

– Nie wykluczamy zaproszenia do projektu ośrodków z innych, oddalonych od Szczecina miejscowości. Będziemy o tym informować w kolejnych etapach realizacji programu – tłumaczyła Małgorzata Usielska, dyrektor Szpitala Wojewódzkiego w Szczecinie. – Zaczynamy jednak tutaj, w Zdunowie, w szpitalu, który ma dwa duże oddziały pulmonologiczne, ma klinikę torakochirurgii i od zawsze zajmuje się diagnostyką i leczeniem raka płuca. Drodzy Państwo, wszyscy chcemy żyć, najlepiej miło, dostatnio i długo. Dajmy sobie na to szansę i skorzystajmy z programu. Zapisy ruszają lada dzień.

Jak się zarejestrować?

Infolinia programu „Zapobieganie i wczesne wykrywanie raka płuc” działać będzie w dni powszednie, w godz. 7.00-14.30, pod nr. tel. 91 500 0 505. Rejestracja telefoniczna rusza 25 lutego.

Konsultantki, podczas rozmowy telefonicznej, dokonają wstępnej kwalifikacji i umówią pierwszą z wizyt – edukacyjną. Po niej przyjdzie czas na badanie tomograficzne i spotkanie z lekarzem.

– W razie kłopotów z dodzwonieniem się na infolinię, zwłaszcza w pierwszych dniach funkcjonowania, zachęcamy do zostawienie swojego numeru internetowemu Asystentowi Pacjenta (to taki niebieski przycisk na stronie internetowej szpitala: spwsz.szczecin.pl, po naciśnięciu którego będziemy mogli zgłosić zainteresowanie programem). Nasze panie rejestratorki będą pod te pozostawione numery oddzwaniały – tłumaczy Tomasz Owsik-Kozłowski, rzecznik prasowy SPWSZ.

Rak płuca – co mówią statystyki

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) rak płuca jest najczęstszym nowotworem na świecie (rocznie ok. 1,8 mln zachorowań). Mężczyźni stanowią 68 proc. wszystkich chorych. Rak płuca jest co roku przyczyną zgonu około 1,2 mln osób (17 proc. wszystkich zgonów nowotworowych). Szacuje się, że około 85-90 proc. zgonów z powodu raka płuca jest ściśle związana z paleniem tytoniu.

Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów w 2020 r. na raka płuca zachorowały w Polsce 18 952 osoby. Zachorowania występują niemal dwukrotnie częściej w populacji mężczyzn niż w populacji kobiet. W 2020 r. z powodu raka płuca odnotowano 22 213 zgonów (22 proc. ogółu zgonów z powodu nowotworów złośliwych).

W woj. zachodniopomorskim w 2020 r. z powodu raka płuc odnotowano 927 zachorowań, zmarło 1150 osób, co plasuje województwo na 5. miejscu w kraju. Większość zachorowań na nowotwory złośliwe płuca występuje po 50. roku życia (96 proc. zachorowań u mężczyzn i 95 proc. zachorowań u kobiet), przy czym ok. 50 proc. zachorowań u obu płci przypada na populację osób po 65. roku życia.

Stadium, w którym zdiagnozowano nowotwór stanowi istotny czynnik prognostyczny w ocenie przeżycia. 75 proc. pacjentów z rakiem płuca zgłasza się do lekarza już z widocznymi objawami, które występują w zaawansowanych stadiach, co uniemożliwia lub znacznie ogranicza efektywne leczenie.

Program „Zapobieganie i wczesne wykrywanie raka płuca” ogłoszony w Szczecinie obejmuje działania w zakresie edukacji zdrowotnej i profilaktycznych badań diagnostycznych w celu wczesnego wykrycia choroby, ograniczenia jej skutków i opóźnienia jej postępu.