2404 – tyle transplantacji wykonano w 2025 roku. To najwyższy wynik w historii polskiej transplantologii. Rośnie liczba przeszczepień i liczba dawców.

Polska od kilku lat notuje w statystykach widoczny trend wzrostowy w medycynie transplantacyjnej.

– Takie osiągnięcia są szczególną zasługą koordynatorów donacyjnych i transplantacyjnych, lekarzy i personelu medycznego oraz kierowników podmiotów leczniczych. W tym obszarze istotna jest także współpraca pomiędzy Ministerstwem Zdrowia i Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnym ds. Transplantacji „Poltransplant” – podkreśla minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda i dodaje: – Bardzo dziękuję także wszystkim dawcom, a także ich bliskim, za dar życia dla drugiego człowieka.

Coraz więcej przeszczepień

W 2025 r. dzięki transplantacji, możliwe było uratowanie życia 2404 osób (przeprowadzono 2298 procedur transplantacyjnych od dawców zmarłych i 106 przeszczepień narządów pobranych od dawców żyjących). Wykonano także 1650 przeszczepów tkanek oka. Przeszczepiano również narządy pobrane poza granicami kraju w ramach prowadzonej przez Polskę współpracy międzynarodowej – pobrano 59 narządów, z których 55 zostało przeszczepionych.

Od 2019 r. rośnie:

• liczba dawców (+ 100 proc. w stosunku do 2020 r.),
• liczba przeszczepień nerek (+80 proc. w stosunku do 2021 r.),
• liczba przeszczepień wątrób (+160 proc. w stosunku do 2020 r.),
• liczba przeszczepień płuc (+45 proc. w stosunku do 2020 r.).

Każdy może uratować co najmniej sześć żyć

Po śmierci do przeszczepienia można pobrać nie tylko narządy (nerki, trzustkę, wątrobę, serce czy płuca), ale także rogówki i inne tkanki (skórę, kości, zastawki serca). W ten sposób można uratować życie co najmniej sześciu chorych.

–Za życia także można ofiarować część siebie drugiemu człowiekowi – przypomina Ministerstwo Zdrowia. – Z zachowaniem pełnego bezpieczeństwa można zostać dawcą nerki lub fragmentu wątroby dla osób bliskich. Natomiast komórki krwiotwórcze szpiku lub krwi obwodowej można ofiarować anonimowo chorym na całym świecie.

W Polsce, zgodnie z prawem narządy i tkanki do przeszczepienia mogą zostać pobrane po śmierci od każdego, kto nie sprzeciwił się temu za życia. Sprzeciw wyraża się w formie:

• wpisu w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów na pobranie komórek, tkanek i narządów ze zwłok ludzkich lub
• oświadczenia pisemnego zaopatrzonego we własnoręczny podpis lub
• oświadczenia ustnego złożonego w obecności co najmniej dwóch świadków, pisemnie przez nich potwierdzonego.

Swoją pozytywną postawę wobec dawstwa można wyrazić informując o tym bliskich, aby wiedzieli jaka była wola danej osoby i mogli ją uszanować.

Jak działa system

Narodowy Program Transplantologii dysponuje rocznie 100 mln zł., które przekazywane są przez Ministra Zdrowia. To w ramach tych środków m.in. Oddziały Anestezjologii i Intensywnej Terapii w szpitalach otrzymują wsparcie sprzętowe (również szpitale pediatryczne, które zgłaszają potencjalnych dawców, co wpływa na poprawę dostępności przeszczepień również dla najmłodszych pacjentów). W 2025 r. zawarto 56 umów na zakup sprzętu i aparatury, w tym 8 ze szpitalami pediatrycznymi, na łączną sumę 17, 5 mln zł.

Rozbudowano też sieć koordynatorów transplantacyjnych i donacyjnych w szpitalach, a dzięki koordynatorom wojewódzkim aktywizowane zostały placówki o niewykorzystanym potencjale donacyjnym.

Sukces w dziedzinie transplantologii wspiera też rozwój nowych technologii medycznych, jak np. perfuzji, zwiększających dostępność przeszczepień narządowych. Perfuzja wydłuża czas niedokrwienia narządu, pozwala na jego ocenę oraz poprawę jakości. Dzięki temu możliwe jest wykorzystanie narządów, które wcześniej nie kwalifikowałyby się do przeszczepienia.

Dzień Transplantacji

26 stycznia w rocznicę pierwszego udanego przeszczepu nerki w Polsce, obchodzony jest Ogólnopolski Dzień Transplantacji. Ten pierwszy przeszczep został przeprowadzony w 1966 r. w I Klinice Chirurgicznej Akademii Medycznej w Warszawie. Biorcą narządu była Danusia Milewska 18-letnia uczennica szkoły pielęgniarskiej. W listopadzie 2025 r. obchodziliśmy też 40 rocznicę pierwszego w Polsce udanego przeszczepu serca, które wykonano w Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu.