Nie zawsze zaczyna się od kłopotów z pamięcią, gubienia słów i wątków w rozmowie. Zmiana zachowania też może być znakiem, że z mózgiem dzieje się coś złego, np. kiedy aktywna i towarzyska zwykle osoba, zaczyna unikać spotkań, jest apatyczna, bywa podejrzliwa.

Nie każde zgubienie kluczy, pozostawienie otwartych drzwi do mieszkania, przeoczenie ważnej rodzinnej uroczystości albo wizyty u lekarza jest objawem choroby Alzheimera. Jeśli jednak takie sytuacje się powtarzają albo nasilają, nie można ich lekceważyć. Im wcześniej zareagujemy, tym lepiej – podkreślają lekarze.

– Jeżeli czymkolwiek jesteśmy zaniepokojeni, lepiej zgłosić się do lekarza i to jemu pozostawić ocenę sytuacji. W żadnym wypadku nie czekać – podkreśla neurolog prof. Andrzej Potemkowski.

Do jakiego lekarza powinniśmy się zgłosić, jeśli podejrzewamy u siebie lub osoby bliskiej chorobę otępienną?

– W większości przypadków ścieżka jest taka, że pacjent zgłasza się do lekarza rodzinnego – mówi prof. Potemkowski. – Lekarz rodzinny powinien skierować do neurologa lub psychiatry w zależności od tego, jakie objawy dominują. Jeżeli zaburzenia mowy, pamięci, praksji, czyli zręczności do neurologa, jeżeli pobudzenie, agresja do psychiatry.

Zaburzenia poznawcze to grupa objawów, a nie jeden wybrany objaw, czyli np. zaburzenie pamięci. Diagnostykę otępień zaczyna się więc od zestawu testów neuropsychologicznych, które pozwalają ocenić nie tylko pamięć, ale też funkcje językowe, orientację wzrokowo-przestrzenną, koncentrację, uwagę, zdolności manualne pacjenta. To pierwszy etap. Kolejny to rezonans magnetyczny lub tomografia i cały szereg badań laboratoryjnych.

Niepokojące objawy – co powinno zwrócić uwagę?

• zaburzenia pamięci, zapominanie dat, wydarzeń, niepamiętanie ważnych faktów z życia rodziny, poleganie na innych w sprawach, z którymi wcześniej bliski radził sobie dobrze,
• kłopoty z nazywaniem i rozpoznawaniem bliskich osób (np. wnuków)
• zaburzenia mowy, długie pauzy w wypowiedziach, niekończenie zdań, gubienie wątku, dygresyjność, spowolnienie,
• kłopoty z mówieniem i czytaniem, problemy ze znalezieniem odpowiednich słów,
• zaburzenia orientacji w czasie i przestrzeni, zagubienie w znajomym miejscu, kłopoty z kontrolowaniem czasu, planowaniem, ustaleniem aktualnej daty, pory roku,
• wycofywanie się z aktywności społecznej, apatia, niechęć do działania, brak radości z czynności, które wcześniej sprawiały przyjemność
• podejrzliwość, poczucie zagrożenia, urojenia okradania, oskarżanie innych o zabieranie przedmiotów,
• obniżony nastrój, drażliwość, chwiejność emocjonalna,
• trudności z podejmowaniem decyzji,
• stałe poszukiwanie rzeczy, gubienie przedmiotów (np. kluczy, okularów), odkładanie ich w dziwne miejsca, niegaszenie świateł, niezamykanie lodówki
• ubieranie się nieadekwatnie do pogody
• zaburzenia wzrokowo-przestrzenne, omamy i halucynacje
• trudności w wykonywaniu codziennych czynności, posługiwaniu się domowymi urządzeniami (np. odkurzaczem, pralką),
• kupowanie niepotrzebnych rzeczy, problemy z policzeniem reszty w sklepie, oszacowaniem wartości zakupów,
• brak zdolności prawidłowej oceny sytuacji.