Nie tylko filtrują, ale też m.in. regulują ciśnienie tętnicze, wpływają na nastrój i koncentrację. Obchodzony 12 marca Światowy Dzień Nerek to dobra okazja, aby przypomnieć, jak wielką rolę odgrywają nerki w ludzkim organizmie. Specjaliści podkreślają też wagę wczesnej diagnostyki chorób nerek – najczęstsze schorzenie to przewlekła choroba nerek (PChN). Dotyczy 850 mln osób na świecie, w Polsce choruje blisko 5 mln osób.

Nerki – mały wielki narząd

Nerki to biologiczna oczyszczalnia działająca całą dobę bez przerwy. Dziennie filtrują ok. 1800 litrów płynów. Ale nie tylko filtrują, produkują też hormony, regulują ciśnienie tętnicze, produkują erytropoetynę, która stymuluje wytwarzanie czerwonych krwinek, aktywują witaminę D, regulują równowagę metaboliczną organizmu. Mają wpływ na nastrój i koncentrację. Choć stanowią zaledwie 0,5 proc. masy ciała, zużywają nawet 10 proc. energii całego tlenu pobieranego przez organizm. To dlatego, że pracują bez przerwy. Mają też ogromną rezerwę mocy. Można zupełnie normalnie funkcjonować tylko z jedną nerką. Problemy zaczynają się, gdy nerki utracą 70-80 proc. swojej funkcji.

Najczęstsze choroby nefrologiczne Polaków

1. Przewlekła choroba nerek (PChN) – dotyczy blisko 5 mln osób w Polsce. Może rozwijać się przez wiele lat, a jej postęp długo może być niezauważony. Przebiega w pięciu stadiach, w ostatnim wymaga leczenia nerkozastępczego. Dotyczy co szóstego dorosłego Polaka. Rocznie z jej powodu umiera 80–100 tys. chorych.
2. Ostra niewydolność nerek – nagła, ale często odwracalna utrata funkcji nerek. Dotyczy ok. 20 proc. hospitalizowanych pacjentów i ponad połowy chorych na OIOM-ach. Nie jest tak powszechna jak PChN, ale jest bardzo częsta w praktyce szpitalnej i ma wysoką śmiertelność.
3. Kamica nerkowa – w wielu krajach rozwiniętych choruje na nią w ciągu życia ponad 10 proc. populacji. Częstość rośnie wraz z dietą zachodnią, otyłością i odwodnieniem. To jedna z najczęstszych przyczyn bólu nerkowego i wizyt na SOR-ze.
4. Choroba Bergera (nefropatia igA) – przewlekła choroba immunologiczna, w której przeciwciała IgA odkładają się w kłębuszkach nerkowych, wywołując stan zapalny i uszkodzenie nerek. Jest to najczęstsza postać kłębuszkowego zapalenia nerek na świecie, dotykająca głównie młodych dorosłych (16-35 lat), często prowadząca do nadciśnienia, krwiomoczu i niewydolności nerek.
5. Infekcyjne choroby nerek – powodowane przez bakterie, dotyczą układu moczowego i często sięgają aż do nerek. Stanowią istotny odsetek hospitalizacji nefrologicznych i powikłań zakażeń dróg moczowych.

Problemy systemowe chorych

Eksperci i pacjenci zwracają uwagę na niewystarczającą dostępność specjalistów. Nefrologia jest najrzadziej wybieraną specjalizacją lekarską, brakuje też wykwalifikowanych kadr pielęgniarskich.

Problemem bywają opóźnienia w dostępie do optymalnego leczenia (przetoka tętniczo-żylna), co zwiększa ryzyko powikłań i pogarsza rokowania. Specjaliści wskazują też m.in. na zbyt długi czas wykonywania badań do przeszczepienia nerki.

– Profilaktyka i dobra organizacja leczenia osób już chorych to powinny być dwa filary myślenia o nefrologii w Polsce. O ile w przypadku prewencji w ostatnich latach poczyniono postęp (np. wprowadzenie Programu Profilaktyka 40+ i jego następcy z badaniami w kierunku zdrowia nerek, szersze zastosowanie flozyn w spowalnianiu postępu PChN, dodanie nefrologii do koszyka działań koordynowanych w POZ), o tyle podejście do leczenia osób potrzebujących terapii nerkozastępczej w zasadzie nie drgnęło – podkreślają zgodnie Krzysztof Hurkacz, dyrektor generalny polskiego oddziału globalnego dostawcy usług dializacyjnych DaVita i prof. Rajmund Michalski, prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Moje Nerki, najstarszej i największej organizacji pacjentów nefrologicznych w Polsce. – A wymagane zmiany nie wydają się trudne. Potrzebują tylko odpowiednich regulacji prawnych i przepisów, o całą resztę zadbają już podmioty realizując leczenie.