Nie tylko długość, ale przede wszystkim jakość życia stanowi wyzwanie. Wiedza o profilaktyce to klucz do zdrowego starzenia się – podkreślali eksperci podczas debaty „Healthy Ageing – długie życie w dobrym zdrowiu”. Jednym z filarów profilaktyki są szczepienia.
Średnia długość życia w Polsce rośnie, coraz więcej jest wśród nas osób powyżej 65, a nawet 80 i 90 roku życia. Wyzwanie stanowi jednak długość życia w zdrowiu, samodzielność oraz możliwość bycia aktywnym.
– Ważny jest nie tyle wiek metrykalny, ile wiek biologiczny, a ten w dużej mierze zależy od stylu życia, jaki prowadzimy i profilaktyki, którą stosujemy – podkreśla prof. Adam Antczak, kierownik Kliniki Pulmonologii Ogólnej i Onkologicznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.
– Pokolenie 65 plus jest bardzo zróżnicowane. Co innego 65-latka, która mogłyby góry przenosić i to lepiej niż niejeden 40-latek, a co innego osoba 90-letnia, która jest dużo słabsza fizycznie, co nie oznacza, że słabsza intelektualnie – dodaje Małgorzata Żuber-Zielicz, członkini Komisji Senioralnej Ekspertów przy Rzeczniku Praw Obywatelskich. – Musimy zmienić podejście do osób starszych. Im więcej będziemy korzystać z wiedzy i doświadczenia seniorów, tym więcej oni będą mogli nam przekazać i mniej będą obciążali społeczeństwo.
Profilaktyka to nie tylko ochrona zdrowia
To sposób na zapobieganie wykluczeniu społecznemu.
– Osoby starsze nie chcą być wykluczone, dbają o siebie, zarówno o swoje zdrowie intelektualne, jak fizyczne, mają treningi pamięci, zajęcia ruchowe, wykłady, warsztaty, biorą zdrowie w swoje ręce, poszerzają horyzonty, są aktywne. Cieszę się, że często jest wśród nich moda na aktywny tryb życia – mówi dr hab. Ewa Kozdroń, prezes Uniwersytetu Trzeciego Wieku AWF.
Jednym z fundamentów profilaktyki są też szczepienia, szczególnie ważne w przypadku osób starszych, u których ze względu na wiek, występuje osłabienie odpowiedzi immunologicznej, dlatego przebieg infekcji jest u nich cięższy. Dodatkowo, osoby starsze z chorobami współistniejącymi są bardziej narażone na poważne powikłania.
– Szczepienia nie tylko chronią osoby starsze przed chorobami zakaźnymi, ich powikłaniami oraz przed zaostrzeniem chorób przewlekłych, ale też przed utratą samodzielności – zwraca uwagę prof. Adam Antczak. – Ponad 20 proc. osób, które przechodzą ciężką grypę, traci autonomię, przestają być samodzielne. Podobnie jest w przypadku innych ciężkich infekcji. Skutki utraty samodzielności odczuwa osoba starsza, ale też rodzina, która będzie musiała się nią zaopiekować. Szczepienia służą temu, by również takich konsekwencji było jak najmniej.
Z badań oceny potrzeb w zakresie wsparcia dla seniorów w Polsce przeprowadzonych przez Fundację SeniorAPP, wynika, że osoby starsze są w zdecydowanej większości pozytywnie nastawione do szczepień (77 proc. mężczyzn i 76 proc. kobiet zgodziło się ze stwierdzeniem, że szczepionki są najskuteczniejszą metodą zapobiegania chorobom). Na temat szczepień wiedzą jednak niewiele.
– Znają szczepienie przeciw COVID-19 i grypie, ale ich wiedza o innych szczepieniach jest niewielka – przyznaje Przemysław Mroczek, prezes Fundacji SeniorAPP. – Zaledwie 0,8 proc. osób słyszało o szczepionce przeciw RSV, a niewiele więcej o szczepionce przeciw półpaścowi.
Zdaniem ekspertów, szczepienia osób starszych nie są tylko ich indywidualną sprawą. Powinny być elementem polityki państwa. Szczepień, szczególnie w tej grupie wiekowej, nie można traktować jak koszt, lecz jak inwestycję.
– Każda złotówka wydana na profilaktykę oznacza późniejsze oszczędności w leczeniu chorób i ich powikłań – zaznacza prof. Antczak. – Niezbędna jest jednak edukacja: wciąż wiele osób nie wie, że może się zaszczepić i chronić się np. przed ciężkim przebiegiem półpaśca, którego powikłaniem może być zespół bólowy potrafiący trwać latami i zamienić życie w koszmar.
Zlikwidować bariery dostępu do szczepień
Ważne, by szczepionki zalecane dla osób starszych były dla nich finansowo dostępne.
– Bardzo się cieszę, że np. szczepionka przeciw grypie jest bezpłatna dla seniorów, podobnie jak przeciw pneumokokom. Szczepionka przeciw półpaścowi jest refundowana w 50 procentach; to duża ulga, ale dla wielu osób wciąż taki koszt jest problemem – zaznacza prof. Antczak.
89 proc. ankietowanych w badaniu Fundacji SeniorAPP uważa, że szczepionki powinny być bezpłatne i obowiązkowe dla osób starszych. Podobnie twierdzili uczestnicy sondy przeprowadzonej wśród osób starszych. Ważne jest też likwidowanie barier organizacyjnych: szczepienia powinny być dostępne w każdej przychodni i aptece.
– Powinniśmy zwrócić uwagę szczególnie na małe miejscowości, gdzie można wręcz mówić o wykluczeniu komunikacyjnym, a apteka jest często jedynym miejscem pomocy medycznej – zwraca uwagę Dagmara Samselska, prezes Fundacji Amicus.
– Warto zastanowić się nad całym systemem szczepień w Polsce. Musimy wiedzieć, gdzie się szczepić, bo jeśli będzie tak jak dziś, gdy nie ma na ten temat żadnych informacji, trzeba samemu szukać szczepionki, kupić ją i przynieść do przychodni, to zaszczepią się tylko osoby bardzo zdeterminowane – zaznacza Irena Rej, prezes Izby Gospodarczej Farmacja Polska. – Informacje na temat szczepień i miejsc, gdzie można się zaszczepić, powinny być stale na stronach Ministerstwa Zdrowia, NFZ, Rzecznika Praw Pacjenta. Postulujemy powołanie pełnomocnika rządu ds. szczepień, który będzie odpowiadał za całą politykę szczepienną.
