To najczęściej występująca choroba na świecie. Według Światowej Organizacji Zdrowia z depresją zmaga się ponad 350 mln osób. Szacuje się, że w Polsce jest 1,2 mln chorych. Problem ten coraz częściej dotyczy seniorów.

– Seniorzy byli i wciąż są w grupie szczególnego ryzyka zachorowania na depresję – podkreśla Anna Morawska-Borowiec, prezes Fundacji „Twarze depresji”, która jest partnerem kampanii „Srebrny Odcień Depresji”. – Liczne choroby, z którymi zmagają się seniorzy takie jak: cukrzyca, problemy z tarczycą, przewlekłe dolegliwości bólowe, istotnie wpływają na obniżenie nastroju. Seniorzy nie proszą o pomoc. Często nawet nie wiedzą, że chorują. Sądzą, że „to już przyszło umieranie”.

Seniorzy w grupie ryzyka

Najnowsze badania PolSenior2, przeprowadzone na grupie 6 tys. osób między 60 a 106 rokiem życia, ujawniły objawy depresji u 26 proc. badanych. Oznacza to, że co trzeci senior mierzy się z zaburzeniami nastroju. Brak wsparcia ze strony bliskich, izolacja, bagatelizowanie objawów, a także brak psychoedukacji w zakresie zdrowia psychicznego, niejednokrotnie uniemożliwiają uzyskanie pomocy specjalisty, a warto zaznaczyć, że nieleczona depresja stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia. Ryzyko podejmowania zachowań autoagresywnych dotyczy również osób po 65 roku życia. W 2017 r. liczba prób samobójczych w tej grupie wiekowej wynosiła 1277, w 2019 r. było to już 1491. Jak podają specjaliści, seniorzy w tym działaniu są bardzo zdeterminowani, a przez to, niestety, skuteczni, a to dlatego, że ich celem jest odebranie sobie życia, a nie chęć zwrócenia uwagi.

– Depresja seniorów jest nie tylko trudno zauważalna, ale jak wynika z naszego doświadczenia, gorzej leczona. Większość seniorów, z którymi rozmawiamy, nigdy nie trafiło do psychiatry, nie mówiąc już o podjęciu psychoterapii. Leczenie kończy się na kontakcie z lekarzem rodzinnym i farmakologicznym leczeniu objawów np. lekami nasennymi, uspakajającymi – zwraca uwagę Aleksandra Inatowicz-Łubiańska, psycholog Antydepresyjnego Telefonu Zaufania.

Depresja w tej grupie wiekowej to coraz poważniejszy problem społeczny. Najważniejsze przyczyny tej choroby wśród seniorów:

Samotność. Wiele osób starszych traci kontakt z rodziną, zwłaszcza jeśli dzieci i wnuki mieszkają daleko lub są pochłonięte własnym życiem zawodowym. Dodatkowo, śmierć małżonka lub przyjaciół sprawia, że czują się coraz bardziej osamotnieni.

Pogorszenie stanu zdrowia. Wraz z wiekiem wzrasta ryzyko chorób przewlekłych, takich jak nadciśnienie, cukrzyca, choroby serca i demencja. Problemy zdrowotne, ograniczona sprawność ruchowa mogą prowadzić do frustracji, utraty samodzielności i poczucia bezradności, co zwiększa ryzyko depresji.

Problemy finansowe. Niskie emerytury, rosnące koszty życia oraz trudności z opłaceniem rachunków i podstawowych potrzeb są kolejnym powodem do zmartwień seniorów. Brak stabilności finansowej może powodować stres, a w dłuższej perspektywie – prowadzić do stanów depresyjnych.

Brak aktywności, pasji i celów życiowych. Po przejściu na emeryturę wielu seniorów traci codzienną rutynę i poczucie celu, które wcześniej dawała praca zawodowa. Brak aktywności społecznej, brak obowiązków i poczucie „bycia niepotrzebnym” mogą prowadzić do obniżenia nastroju i depresji.

Utrata bliskich osób. Śmierć współmałżonka, rodzeństwa czy przyjaciół to jeden z najtrudniejszych momentów w życiu seniora. Żałoba może prowadzić do długotrwałego smutku, poczucia pustki i bezradności, co zwiększa ryzyko depresji.

Objawy depresji

Choroba objawia się różnorodnie, a jej symptomy są bardzo indywidualne. Jednak do najczęściej występujących należą:

• obniżony nastrój,
• poczucie braku szczęścia,
• lęk,
• zmniejszenie zainteresowania codziennymi sprawami,
• niskie poczucie własnej wartości,
• poczucie winy i braku sensu życia,
• zmiany apetytu, problemy ze snem, bóle ciała.

Jak leczyć?

Leczenie depresji zależy od nasilenia choroby. W przypadku łagodnej i umiarkowanej odmiany skuteczna może być pomoc lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Gdy depresja ma charakter ciężki, konieczne jest skierowanie pacjenta do psychiatry. Leczenie może obejmować:

• psychoterapię,
• terapie grupowe,
• farmakoterapię,
• regularną aktywność fizyczną,
• zdrowe odżywianie.

Jak sobie pomóc?

Zarówno w przypadku depresji, jak i w celu jej zapobiegania, warto:

• wysypiać się,
• odżywiać się zdrowo,
• dbać o dobre relacje z bliskimi,
• doceniać swoje sukcesy,
• unikać stresu,
• poświęcać czas na hobby,
• regularnie ćwiczyć.

Gdzie szukać pomocy?

Depresja to poważna choroba, ale z pomocą odpowiednich specjalistów można ją skutecznie leczyć. Jeśli czujesz, że nie radzisz sobie z depresją, nie wahaj się szukać wsparcia. W Polsce dostępne są różne formy pomocy:

• Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym
  Tel.: 800 70 22 22 (czynny całą dobę)
  Można także skorzystać z pomocy przez czat internetowy lub e-mail: porady@centrumwsparcia.pl
• Centra Zdrowia Psychicznego (CZP)
  Pomoc w kryzysach emocjonalnych, dostępna przez całą dobę, bez skierowania.
• Telefon zaufania
  Dla dzieci i młodzieży: 116 111 (czynny całą dobę)
  Dla dorosłych: 116 123 (czynny całą dobę)
• Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka
  Tel.: 800 12 12 12 (czynny całą dobę)

Jeśli czujesz, że Twoje życie jest zagrożone, natychmiast skontaktuj się z numerem alarmowym: 112 lub 999.