Profilaktyka to podstawa zdrowego życia. Regularne badania pomagają też wykryć chorobę na wczesnym etapie, często jeszcze zanim pojawią się pierwsze objawy. Początek roku to dobra okazja, aby sprawdzić swoje zdrowie – jakie badania profilaktyczne seniorzy mogą wykonać bezpłatnie i bez skierowania?
„Moje Zdrowie” – kompleksowy bilans dla seniora
Program „Moje Zdrowie” to pakiet podstawowych badań dostępny dla wszystkich dorosłych, ubezpieczonych w NFZ. Seniorzy, powyżej 50 r.ż. mogą korzystać z pakietu badań co 3 lata, osoby młodsze – co 5 lat. Wystarczy zalogować się na swoje Internetowe Konto Pacjenta (IKP) lub w aplikacji mojeIKP, albo po prostu udać się do swojej przychodni POZ.
– Udział w programie nie oznacza, że nie możesz korzystać z innych badań profilaktycznych lub otrzymać skierowania na badania w ramach indywidualnego planu opieki medycznej zwyczajnej opieki POZ nad Twoim zdrowiem – wyjaśnia Ministerstwo Zdrowia.
W ramach programu „Moje zdrowie” wykonywane są m.in. takie badania krwi i moczu:
Osoby po 50 r.ż. mogą zostać skierowane na dodatkowe badania, m.in.: próby wątrobowe, PSA (wskaźnik przerostu prostaty), badanie kału na krew utajoną lub test w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV).
Bezpłatna kolonoskopia
Rak jelita grubego to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów u osób po 50 roku życia. Przez długi czas może nie dawać żadnych objawów, dlatego tak ważna jest profilaktyka. Wczesne wykrycie zmian nie tylko pozwala na skuteczne leczenie, ale też w wielu przypadkach zapobiegarozwojowi choroby. Z bezpłatnej kolonoskopii bez skierowania mogą skorzystać osoby w wieku 50–65 lat (40–49 lat, jeśli w ich najbliższej rodzinie występował nowotwór jelita grubego).
Badanie można wykonać w znieczuleniu, dzięki czemu jest ono całkowicie bezbolesne. Kolonoskopię wykonuje się raz na kilka lat.
Pomiar ciśnienia
Nadciśnienie tętnicze często rozwija się bez bólu i wyraźnych objawów. Przez lata może nie dawać żadnych sygnałów ostrzegawczych, a jednocześnie stopniowo uszkadzać serce, mózg i nerki. W Polsce z nadciśnieniem zmaga się co trzeci dorosły, wielu nie wie, że ma za wysokie ciśnienie. Dlatego ważne są regularne pomiary ciśnienia. Można je wykonać w gabinecie lekarza rodzinnego lub samodzielnie w domu.
– Wiele osób przez lata nie zdaje sobie sprawy z problemu, aż do momentu wystąpienia poważnych powikłań, takich jak zawał serca czy udar. Regularne pomiary ciśnienia są więc kluczowe, aby wcześnie wykryć chorobę i zapobiec jej konsekwencjom – podkreśla prof. Robert Gil, kardiolog, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.
Mammografia i test HPV HR dla kobiet
Rak piersi we wczesnym stadium często nie daje żadnych objawów. Mammografia pozwala wykryć zmiany na etapie, gdy leczenie jest najbardziej skuteczne i mniej obciążające dla organizmu. Z bezpłatnej mammografii bez skierowania mogą skorzystać kobiety w wieku od 45 do 74 roku życia, raz na dwa lata. Badanie można wykonać w placówce stacjonarnej lub w mammobusie, który dociera także do mniejszych miejscowości.
– Mammografia w mammobusie nie różni się niczym od tej wykonywanej w przychodni – wyjaśnia Ewa Maciejewska, prezeska Stowarzyszenia Łódzki Klub Amazonka. –Wymagania techniczne, wyposażenie są identyczne dla wszystkich pracowni mammograficznych. Zaletą mammobusów jest to, że zazwyczaj stają np. w parku lub na parkingu dużego sklepu, zatem wracając z pracy albo idąc po zakupy możemy w nich zrobić badanie „od ręki”. Wystarczy mieć przy sobie dowód osobisty.
Test HPV HR to kolejne badanie, które warto wpisać na swoją listę. Pozwala wykryć wirusa brodawczaka ludzkiego (wywołuje raka szyjki macicy), zanim doprowadzi on do zmian nowotworowych. To badanie skuteczniejsze niż tradycyjna cytologia. Jeśli wynik testu jest pozytywny, z tej samej próbki wykonuje się cytologię płynną (LBC) – bez konieczności kolejnej wizyty.
Do udziału w programie nie potrzeba skierowania. Wystarczy umówić się na wizytę w poradni realizującej badania profilaktyczne w ramach NFZ. Bezpłatne testy HPV HR są przeznaczone dla kobiet do 64 r.ż. W ramach programu można je wykonać raz na 5 lat.
Bezpłatne szczepienia ochronne dla osób 65+
Regularne szczepienia pomagają chronić przed groźnymi chorobami i powikłaniami, które w starszym wieku mogą być szczególnie niebezpieczne. Osoby po 65 r.ż. mogą się bezpłatnie zaszczepić przeciwko:
Zaszczepić się można w przychodni oraz w aptece.
Zdrowa dieta
Właściwa dieta to fundament zdrowia w każdym wieku. Na ogólnodostępnym i bezpłatnym portalu Diety NFZ można znajdują się gotowe jadłospisy, smaczne przepisy i praktyczne listy zakupów, opracowane przez dietetyków. Przepisy bazują na łatwo dostępnych produktach.
Szczególnie polecany przez specjalistów plan żywieniowy to Dieta DASH Senior. Wspiera pracę serca, pomaga kontrolować ciśnienie i wzmacnia układ krążenia.
