W ciągu najbliższych miesięcy dowód osobisty będzie musiał wymienić co dziesiąty Polak, jedna czwarta z nich to osoby w wieku 65+, poinformowało nas Ministerstwo Cyfryzacji, zaznaczając, że to więcej niż w poprzednich latach. Osoby, które nie dopełnią tego obowiązku podlegają sankcjom. Zgodnie z przepisami, za takie wykroczenie grozi kara ograniczenia wolności lub kara w wysokości 5 tys. zł. Jak zorganizować wymianę dokumentu dla osoby o ograniczonej samodzielności?

Przypadek pierwszy – utrudnione przemieszczanie się

Według przepisów, zawnioskować o dowód osobisty i odebrać go można tylko osobiście w dowolnym urzędzie niezależnie od miejsca zamieszkania (wyjątek stanowią wszelkie formy ubezwłasnowolnienia, o czym piszemy w dalszej części artykułu). Dotyczy to także osób, które ze względu na stan zdrowotny lub prawny nie mogą opuścić aktualnego miejsca przebywania. W takich przypadkach system oferuje kilka rozwiązań. Wniosek można złożyć przez internet, jednak tylko wtedy, gdy wnioskodawca posiada profil zaufany, kwalifikowany certyfikat podpisu elektronicznego albo certyfikat podpisu osobistego. Dodatkowo w ciągu 30 dni od złożenia wniosku należy stawić się w urzędzie i złożyć odciski palców. Jest to zatem rozwiązanie tymczasowe np. na czas przebywania w szpitalu. Jeśli jednak wyjście z domu jest trwale niemożliwe wystarczy zadzwonić do urzędu, uprawdopodobnić tę okoliczność i umówić wizytę urzędnika. Jedyne o co musimy zadbać to odpowiednie zdjęcie spełniające wymogi i nie starsze niż 6 miesięcy. Szczegółowe informacje o tym, jak powinno takie zdjęcie wyglądać można znaleźć w internecie np. na stronie rządowej Gov.pl.

Przy odbiorze dokumentu dowolność jest nieco większa – może dostarczyć go pracownik mobilny, ale można to też załatwić za pomocą szczegółowego pełnomocnictwa zwykłego. Upoważnienie jest jednorazowe i musi zawierać informację kto, kogo i do czego upoważnia, a także dane takie jak PESEL czy numer dokumentu tożsamości.

Przypadek drugi – ubezwłasnowolnienie

Osoby niepełnosprawne, ubezwłasnowolnione lub częściowo ubezwłasnowolnione także muszą posiadać ważny dokument tożsamości. Jest on niezbędny przy dokonywaniu czynności prawnych, jego okazanie może być też konieczne np. podczas wizyty u lekarza lub wyjazdu za granicę.

Zgodnie z art. 25 Ustawy o dowodach osobistych, wniosek składa osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, czyli opiekun lub kurator, jednak przy składaniu wniosku oraz przy odbiorze dokumentu wymagana jest obecność samego zainteresowanego.

Przypadek specjalny

Może się zdarzyć tak, że osoba ubezwłasnowolniona przed wydaniem przez sąd orzeczenia posiadała dowód osobisty z warstwą elektroniczną tzw. e-dowód. Zawarte w niej certyfikaty podpisu umożliwiają dokonywanie czynności prawnych za pomocą tego dokumentu np. podpisywanie pełnomocnictw, wniosków o kredyt czy potwierdzeń przelewów. Wtedy konieczne jest wydanie nowego dowodu, a opiekun prawny osoby ubezwłasnowolnionej ma obowiązek niezwłocznego powiadomienia o tym fakcie odpowiedniego organu gminy nawet jeśli dokument nadal jest ważny.