Nie chodzi tylko o dobrą opiekę, ale o przekrojową politykę „age-friendly” i traktowanie seniorów po partnersku. Ich głos musi mieć znaczenie w kształtowaniu przestrzeni. Bo w miastach przyjaznych seniorom lepiej żyje się wszystkim mieszkańcom. Polska przystąpiła właśnie do światowej Sieci Miast i Społeczności Przyjaznych Osobom Starszym (Global Network of Age-FriendlyCities and Communities, GNAFCC).
To inicjatywa Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), której celem jest inspirowanie miast i społeczności do stawania się coraz bardziej przyjaznymi dla osób starszych. Oficjalne przystąpienie Polski do inicjatywy WHO odbyło się w Ministerstwie Zdrowia.
– Budowanie państwa przyjaznego osobom starszym to nie zadanie na przyszłość, to zadanie na dziś – podkreśliła minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda, inaugurując Polską Sieć Miast i Społeczności Przyjaznych Osobom Starszym. – To inwestycja w jakość życia nas wszystkich, bo każdy z nas chce żyć długo, zdrowo, aktywnie i godnie w przyjaznym, wspierającym środowisku.
Polska Sieć będzie platformą współpracy administracji centralnej, samorządów, środowiska ochrony zdrowia, organizacji społecznych, uczelni i samych seniorów. Fundamentem programu WHO jest bowiem tworzenie polityk razem z osobami starszymi.
Miasta przyjazne seniorom są lepsze do życia
Globalna Sieć WHO powstała w 2010 r. jako odpowiedź na założenia Międzynarodowego Planu Działania ONZ w sprawie Starzenia się Społeczeństw z 2002 r. Inicjatywa udowadnia, że miasta przyjazne seniorom stają się lepszym miejscem do życia dla wszystkich. Likwidacja barier architektonicznych i komunikacyjnych służy nie tylko osobom najstarszym, ale też mieszkańcom z niepełnosprawnościami, rodzicom z wózkami i osobom czasowo ograniczonym zdrowotnie. Badania i międzynarodowe doświadczenia jednoznacznie wskazują, że aktywność społeczna, bezpieczna przestrzeń, dostęp do zieleni i kultury wydłużają życie w zdrowiu i ograniczają ryzyko depresji.
W krajach uczestniczących w sieci WHO rozwijane są projekty społeczności przyjaznych osobom z demencją. Obejmują one m.in. szkolenia dla pracowników instytucji publicznych, transportu, bibliotek czy lokali usługowych, kładą nacisk na właściwą komunikację i sposoby reagowania w sytuacjach zagubienia lub dezorientacji osób z zaburzeniami pamięci.
Impulsem do zintensyfikowanego rozwoju struktur w Polsce było m.in. przystąpienie Krakowa do globalnej sieci w 2023 r. Koordynatorem działań Polskiej Sieci jest Uniwersytet Jagielloński, poprzez Centrum Ewaluacji i Analiz Polityk Publicznych. Instytucja zapewni niezbędne zaplecze eksperckie i badawcze dla rozwoju polityki senioralnej w kraju.
Miasta i społeczności deklarujące przystąpienie do Polskiej Sieci zobowiązują się do:
- prowadzenia przekrojowej polityki „age-friendly” (obejmującej transport, mieszkalnictwo, przestrzeń publiczną, usługi społeczne);
- rzetelnej diagnozy potrzeb najstarszych mieszkańców;
- partnerstwa i wysłuchania głosu samych seniorów;
- dzielenia się dobrymi praktykami z innymi samorządami.
Społeczeństwo się starzeje
Dziś niemal co czwarty Polak ma ponad 60 lat. Liczba osób powyżej 60 roku życia wynosi ponad 10 mln, z czego ok. 6,4 mln zamieszkuje w miastach, a ponad 3,6 mln na wsi. Według prognoz demograficznych do 2050 r. osoby w wieku powyżej 60 lat będą stanowiły ok. 40 proc. populacji Polski.
