Od jednego do nawet czterech tysięcy złotych miesięcznie – tyle wynosi dodatkowe wsparcie dla osób z niepełnosprawnością, w tym także chorych z zaburzeniami otępiennymi. Przepis umożliwiający wypłatę obowiązuje od roku, ale wciąż wiele osób nie wie, że może starać się o wsparcie.

Świadczenie wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Kto chce je uzyskać, powinien jednak najpierw złożyć stosowny wniosek w Wojewódzkim Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności. To ta instytucja wydaje decyzję ustalającą tzw. poziom potrzeby wsparcia. Dopiero na tej podstawie ZUS określi wysokość świadczenia. Dlatego ważna jest kolejność składania dokumentów.

Najpierw orzeczenie, potem ZUS

Jeśli zainteresowana świadczeniem osoba złoży do ZUS-u wniosek bez decyzji o poziomie potrzeby wsparcia, to ZUS zgodnie z przepisami pozostawi taki wniosek bez rozpatrzenia. Zacząć więc trzeba od orzeczenia o niepełnosprawności. Wydają je Powiatowe Zespoły ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Następnie Wojewódzki Zespoł ds. Orzekania o Niepełnosprawności określi poziom potrzeby wsparcia. Dopiero wtedy wniosek o świadczenie wspierające można skierować do ZUS-u.

– Załatwienie tego wszystkiego nie jest łatwe – opowiada pani Alina, która starała się o świadczenie wspierajace dla swojej 88-letniej mamy z zaawansowaną demencją. – Zaczęłam od wizyty w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Musiałam tam pojechać z mamą, by lekarz orzecznik ocenił stan niepełnosprawności. Pytania dotyczy m.in. stopnia samodzielnosci, tego czy mama sama korzysta z toalety, czy niezbędne są pieluchy. Ważne było też, w jaki sposób je, czy używa widelca i noża, czy też trzeba ją karmić. Sprawdzono czy samodzielnie się porusza. Na podstawie badań mama otrzymała pierwszą grupę inwalidzką na czas nieokreślony. Następnym krokiem była komisja w Wojewódzkim Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności, na którą w wyznaczonym terminie także należało przyjść z mamą. Tam określono punkty, na podstawie których ZUS mógł wypłacić świadczenie. Procedura trwała prawie pół roku, ale teraz co miesiąc mam dodatkowy zastrzyk gotówki. 3 tys. zł, które przeznaczam głównie na opłacenie opiekunki dla mamy.

Wszystko zależy od liczby punktów

Wysokość świadczenia wspierającego obliczana jest jako procent renty socjalnej w zależności od ustalonego poziomu potrzeby wsparcia, czyli punktów, jakie przyzna orzecznik (minimum konieczne do świadczenia to 70 proc.). Może wynosić od 40 do 220 proc. renty socjalnej, która obecnie wynosi 1780,96 zł.

• potrzeba wsparcia na poziomie 70-74 pkt to 40 proc. renty socjalnej, czyli świadczenie w wys. 713 zł/mies.
• potrzeba wsparcia na poziomie 75-79 pkt to 60 proc. renty socjalnej, czyli świadczenie w wys. 1069 zł/mies.
• potrzeba wsparcia na poziomie 80-84 pkt to 80 proc. renty socjalnej, czyli świadczenie w wys. 1425 zł/mies.
• potrzeba wsparcia na poziomie 85-89 pkt to 120 proc. renty socjalnej, czyli świadczenie w wys. 2256 zł/mies.
• potrzeba wsparcia na poziomie 90-94 pkt to 180 proc. renty socjalnej, czyli świadczenie w wys. 3383 zł/mies.
• potrzeba wsparcia na poziomie 95-100 pkt to 220 proc. renty socjalnej, czyli świadczenie w wys. 3918 zł/mies.

W marcu 2025 r. wysokość świadczenia zmieni się wraz z waloryzacją rent i emerytur. Nowe kwoty będą wyższe o kilka procent.

Dokumentowanie wydatków nie jest wymagane

Jak informuje ZUS, nie ma potrzeby dokumentowania zakupów pochodzących ze środków świadczenia wspierającego. To pieniądze dodatkowe, jak 800 +, ale prawo do jego otrzymania nie przysługuje np. w trakcie pobytu osoby z orzeczeniem w Domu Pomocy Społecznej.

Zmiany, o których trzeba informować ZUS

Osoby, które złożyły wniosek o świadczenie wspierające i chcą poinformować ZUS o nowych okolicznościach, które mają wpływ na uprawnienia do świadczenia, mogą skorzystać z gotowego formularza SWN-INF „Zgłoszenie informacji w sprawie świadczenia wspierającego”, udostepnionego na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) ZUS. Za jego pomocą można poinformować m.in. o:

• zmianie numeru rachunku bankowego, na który wypłacane jest świadczenie wspierające,
• wycofaniu wniosku, który jest w trakcie rozpatrywania,
• zrezygnowaniu z przyznanego świadczenia.

Wypełniając formularz można też zgłosić zmiany dot. pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego oraz powiadomić o wszystkich innych okolicznościach, które mają wpływ na prawo do świadczenia i jego wypłatę, np. o pobycie w DPS-ie.

Tą samą drogą można złożyć wniosek o wypłatę niezrealizowanego świadczenia wspierającego po zmarłej osobie z niepełnosprawnością, która miała przyznane świadczenie.

Wszystkie informacje dot. procedury przyznawania świadczenia wspierającego i wymaganych dokumentów można uzyskać w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności, Wojewódzkim Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności, a także w Ośrodku Pomocy Społecznej.