To rozwiązanie, nad którym pracuje rząd. Nowy program będzie skierowany do seniorów posiadających mieszkanie własnościowe, którym trudno funkcjonować w swoich mieszkaniach, np. ze względu na położenie na wysokim piętrze, w budynku bez windy. Będą oni mogli zawrzeć z gminą umowę najmu – senior wynajmie gminie swoje mieszkanie, a sam zamieszka w miejscu odpowiadającym jego potrzebom, które znajdzie dla niego gmina. Nie tracąc przy tym prawa własności do swojego mieszkania.

Nowe rozwiązanie chętnie przetestują Gliwice, gdzie założenia rządowego programu przedstawiła Marzena Okła-Drewnowicz, sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, odpowiedzialna za politykę senioralną. Według jej zapewnień, nowe przepisy mogą wejść w życie jeszcze w tym roku.

Na czym polega najem senioralny

Program jest skierowany do seniorów posiadających mieszkania własnościowe, którzy, np. z powodu położenia mieszkania na wysokim piętrze w budynku bez windy, mają trudności z codziennym funkcjonowaniem. Takie osoby będą mogły dobrowolnie zawrzeć umowę najmu senioralnego z gminą, w ramach której wynajmą mieszkanie przystosowane do ich potrzeb, np. na parterze, w budynku z windą lub pozbawione barier architektonicznych. Zachowają przy tym prawo własności do swojego dotychczasowego mieszkania, które wynajmą gminie. Po zakończeniu najmu lokal wróci do nich lub stanie się częścią spadku po ich śmierci.

Inaczej niż w przypadku najmu komunalnego, w tym programie nie będzie obowiązywało kryterium dochodowe – głównym warunkiem jest ograniczona samodzielność seniora, a nie jego sytuacja finansowa. Udział w programie ma być całkowicie dobrowolny, a seniorzy będą mieli pełne prawo wyboru, czy chcą z niego skorzystać. Gmina ma pełnić rolę gwaranta praw seniorów, zapewniając umowy najmu i standard mieszkań odpowiadający potrzebom osób starszych. Program, w swoim założeniu, ma na celu zapobieganie zjawisku tzw. więźniów czwartego piętra – seniorów uwięzionych w mieszkaniach trudnych do opuszczenia z powodu barier architektonicznych.

Różne modele mieszkaniowe dla seniorów

– Dla Gliwic, miasta, które intensywnie rozwija program budowy tysiąca mieszkań na wynajem komunalny i w systemie TBS, wykorzystując do tego dostępne formy dofinansowania z Banku Gospodarstwa Krajowego, niezwykle ważne jest, obok zaspokajania potrzeb osób młodych i rodzin, wpisanie się w rosnące potrzeby mieszkaniowe osób starzejących się i seniorów. Mamy już pierwsze doświadczenia w tym zakresie: zrealizowane osiedle przy ul. Warszawskiej 37, na którym Gliwice uczyły się, jak budować mieszkania adresowane do osób starszych – podkreśliła prezydent Gliwic Katarzyna Kuczyńska-Budka. – Niestety nie wszystkie elementy w tym projekcie doczekały się realizacji (a planowano m.in. przestrzenie wspólne), bo okazało się, że nie obejmowały ich koszty kwalifikowane. Przyszłe rozwiązania obecnego rządu w sferze poprawy warunków mieszkaniowych osób starszych są jednak tak obiecujące, że po ich wejściu w życie jako miasto na pewno z nich skorzystamy.

Miasto przygotowuje się też do pilotażowego projektu mieszkania współdzielonego dla seniorów realizowanego we współpracy z Fundacją Habitat for Humanity Poland. W dwóch połączonych lokalach komunalnych na parterze budynku przy ul. Młyńskiej powstanie przestrzeń, w której kilka seniorek zamieszka razem, tworząc wspólnotę opartą na wzajemnym wsparciu i codziennym kontakcie. Jeśli projekt się sprawdzi, po pozytywnej ocenie pilotażu miasto będzie rozwijało sieć mieszkań w ramach tzw. cohousingu senioralnego.

W dalszych planach Gliwic jest też projekt adaptacji większego pustostanu na dom wielopokoleniowy, w którym mogłyby zamieszkać zarówno osoby starsze, jak i młodzież wychodząca z pieczy zastępczej oraz rodziny z dziećmi. To rozwiązanie, realizowane również we współpracy z Fundacją Habitat for Humanity Poland, ma promować solidarność międzypokoleniową i wykorzystywać potencjał wspólnotowości w mieście.