Cieknący kran, wyłamany zawias w drzwiach, przepalona żarówka i wyczyszczenie filtra w pralce – z tym wszystkim pan Marian, blisko 90-letni szczecinianin jeszcze kilka lat temu radził sobie samodzielnie. Dziś nie jest w stanie sam naprawić domowych usterek. To dla takich osób jak pan Marian Szczecin uruchomił właśnie program „Złota rączka dla sieniora“.

– Wszystko robiłem sam – przyznaje z uśmiechem. – Ale teraz nawet wymiana uszczelki to problem, bo palce mam sztywne, nie chcą już współpracować. A wejście na krzesło, żeby wymienić żarówkę w żyrandolu? Nie ma mowy, nie dam rady.

Dla wielu starszych osób to codzienność: drobne usterki, które dawniej naprawiali samodzielnie, dziś stają się barierą nie do pokonania.

– Wstyd się przyznać, ale coraz częściej muszę kogoś prosić o pomoc, a nie zawsze jest kogo – mówi pan Marian. – Dlatego taki program jak „Złota rączka dla seniora” to świetny pomysł. To może naprawdę ułatwić życie.

Program, który właśnie rusza w Szczecinie, ma na celu wsparcie seniorów w wykonywaniu drobnych napraw domowych. Fachowiec – tak zwana złota rączka – przychodzi na wezwanie, by pomóc w prostych, ale dla starszych osób często trudnych czynnościach: wymianie żarówki, uszczelki, naprawie zamka czy przymocowaniu uchwytu w łazience. Dla pana Mariana i wielu jemu podobnych to nie tylko techniczna pomoc, ale też sygnał, że miasto pamięta o swoich najstarszych mieszkańcach.

„Złota rączka dla seniora” – co to za program?

W Szczecinie rusza właśnie pilotaż, ale program działa już w kilku miastach w Polsce. Dotychczasowe doświadczenia potwierdzają, że przynosi korzyści społeczności lokalnej. Program oferuje bezpłatną lub dofinansowaną pomoc przy drobnych naprawach domowych, które dla wielu seniorów są trudne do samodzielnego rozwiązania, np. wymiana żarówki, naprawa zawiasów, drobne prace hydrauliczne.

Projekt realizowany jest pod nadzorem Centrum Usług Społecznych (dawniej MOPR) i przygotowany jako inicjatywa władz miejskich wraz z radnymi. Miasto zabezpieczyło środki — łącznie ponad 200 tys. zł, z czego część przeznaczona jest na pilotaż w 2025 r. Celem etapu pilotażowego jest przede wszystkim ustalenie faktycznego zapotrzebowania na takie wsparcie.

Dla kogo i jak zgłaszać?

Z programu mogą korzystać seniorzy (progi wieku różnią się między miastami) oraz osoby z ograniczoną sprawnością, które mieszkają samodzielnie lub mają utrudniony dostęp do pomocy. W Szczecinie szczegóły kryteriów i trybu zgłaszania są właśnie ustalane w ramach pilotażu przez miejskie służby społeczne. W praktyce zgłoszenia realizowane są zwykle telefonicznie lub przez formularz w urzędzie.

Ile trwa wizyta i jaki jest zakres prac?

Programy „Złota rączka” w Polsce skupiają się na drobnych, nieskomplikowanych pracach — praca taka jest jednorazowa i trwa do około godziny, bez użycia ciężkiego sprzętu i prac na wysokości. Standardowy zakres obejmuje: wymianę żarówek, regulację drzwi i zawiasów, drobne naprawy hydrauliczne (np. przeciek kranu), montaż prostych uchwytów i elementów, podstawowe prace elektryczne (bez ingerencji w instalację) oraz montaż mebli. Taki model upraszcza organizację i ogranicza ryzyko — jednocześnie daje seniorom realną pomoc w codziennym funkcjonowaniu.

Jak działają programy w innych miastach?

• Warszawa prowadzi od kilku lat „Warszawską Złotą Rączkę dla Seniorów” (edycje obejmują m.in. grupę wiekową 75+). W stołecznym modelu usługa jest finansowana przez miasto i dostępna osobom spełniającym kryteria wieku, a realizacją zajmują się wyłonieni wykonawcy bądź organizacje współpracujące z miastem.
• Wrocław w 2025 r. uruchomił pilotaż podobnego programu i po okresie testowym planowana jest analiza efektywności przed dalszym rozszerzeniem.
• Suwałki mają jasne kryteria wiekowe i sytuacyjne (np. 70+ samotnie mieszkający lub osoby 60+ z umiarkowanym/znacznym stopniem niepełnosprawności) — tu program koncentruje się na osobach najbardziej potrzebujących.
• Inne samorządy np. Katowice, Ostrów Wielkopolski  wprowadziły własne warianty programu — różnią się one dopuszczalnym zakresem prac, minimalnym wiekiem uprawniającym, sposobem zgłoszeń oraz tym, czy usługa jest całkowicie darmowa czy częściowo dofinansowana.

Miasta stosują różne modele: bezpośrednie zatrudnienie „złotych rączek” przez ośrodki pomocy społecznej, współpraca z organizacjami pozarządowymi albo zawieranie umów z lokalnymi rzemieślnikami i firmami. Często stosuje się rejestr wykonawców, z którym miasto współpracuje i rekompensuje koszty za wykonaną pracę. Niektóre gminy decydują się na wolontariat lub częściowe dofinansowanie. Kluczowe jest przejrzyste rozliczanie, warunki ubezpieczenia oraz kontrola jakości usług, by senior otrzymał pomoc bezpieczną i rzetelną.

Korzyści

Korzyści są wielowymiarowe: większe bezpieczeństwo i komfort seniorów, zmniejszenie izolacji, bo krótkie odwiedziny fachowca to też kontakt społeczny, prewencja większych awarii i kosztownych napraw oraz wsparcie samodzielności.

Wyzwaniem są ograniczone zasoby (ile godzin/ile zgłoszeń), dobór rzetelnych wykonawców, oraz konieczność jasnych kryteriów (kto i kiedy ma priorytet). Stąd podejście pilotażowe — pozwala dostroić program do lokalnych realiów.

Szczeciński pilotaż „Złotej rączki dla seniora” wpisuje się w szerszy, ogólnopolski trend: samorządy testują proste, pragmatyczne usługi wspierające codzienne życie osób starszych. Doświadczenia Warszawy, Wrocławia, Suwałk i Ostrowa pokazują, że najważniejsze, aby jasno ustalić kryteria uprawniające do skorzystnaia z usługi, zakres prac i model współpracy z wykonawcami. Jeśli pilotaż w Szczecinie wypadnie pozytywnie, planowane jest rozszerzenie usługi, aby była stałym elementem lokalnej polityki senioralnej.