Resort pracy opublikował barometr zawodów na 2025 rok. Opiekun osoby starszej lub niepełnosprawnej jest w grupie profesji, w których o zatrudnienie nie będzie trudno. To trend ogólnoeuropejski związany z obserwowanymi od dłuższego czasu zmianami demograficznymi, czyli tzw. starzeniem się społeczeństwa.
Według szacunków w 2050 r. w Polsce osoby po 65 roku życia będą stanowiły 32,7 proc. populacji, a to oznacza, że w najbliższych latach znacząco wzrośnie zapotrzebowanie na usługi opiekuńcze. Potwierdzają to także prognozy ONZ. Według nich skutkiem przemian społecznych związanych ze średnią wieku, będzie m.in. potrzeba świadczenia wysokiej jakości opieki nad seniorami. Opiekunowie osób starszych są tak potrzebni z wielu powodów. Z jednej strony wiele chorób wieku podeszłego stwarza potrzebę stałej, profesjonalnej opieki nad pacjentem. Z drugiej strony obserwujemy zmianę modelu rodzinnego, z wielopokoleniowego na małe, osobne komórki społeczne, a także społecznego – z rodzin wielopokoleniowych, żyjących razem lub względnie blisko siebie na model obejmujący małe komórki rodzinne, często rozrzucone po świecie. To sprawia, że rodziny mają ograniczoną możliwość samodzielnego opiekowania się seniorami.
Potrzeba zatrudniania profesjonalistów w opiece geriatrycznej już dziś jest ogromna, ale kandydatów do pracy jako opiekunka czy opiekun seniora brakuje. Socjologowie wskazują dwa główne czynniki odpowiedzialne za ten stan rzeczy: ekonomiczny i kompetencyjny.
Zarobki i brak motywacji
W Polsce brakuje co najmniej 20 tys. wykwalifikowanych opiekunów osób starszych. Praca w tym sektorze wiąże się zazwyczaj z gorszymi zarobkami i niższym prestiżem – minimalne wynagrodzenia dla lekarzy i pielęgniarek są dwukrotnie wyższe w sektorze zdrowotnym niż w sektorze społecznym. Według danych Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń w styczniu 2024 r. opiekun osób starszych w Polsce zarabiał średnio 4310 zł miesięcznie. Zgodnie z podaną stawką rynkową zarobki wahają się od 3860 zł do 5400 zł. Brutto. Zarobki w Niemczech są nieporównywalnie wyższe od tych, jakie proponuje się w Polsce. Średnie wynagrodzenie opiekunki osoby starszej w Niemczech oferowane przez agencje pośredniczące w zatrudnieniu wynosi od 1700 do 2200 euro na miesiąc.
Jeszcze inne przyczyny wskazują badania prowadzone przez naszych sąsiadów: wg ankiety przeprowadzonej przez Niemieckie Stowarzyszenie Zawodowych Zawodów Opiekuńczych (DBfK) ze względu na warunki panujące na oddziałach prawie 70 proc. personelu opiekuńczego chce zmienić pracodawcę, a jedna trzecia rozważa odejście z zawodu. Przyczyn rezygnacji z pracy lub ograniczania zaangażowania należy szukać w wysokim obciążeniu emocjonalnym i fizycznym, braku perspektyw na rozwój osobisty, niskich zarobkach, braku czasu dla pacjentów i wynikającym z tego przeciążeniu. Konsekwencją braku kadry jest nawarstwienie obowiązków dla opiekunów pozostających w zawodzie.
Także wiek i płeć osób podejmujących ten zawód ogranicza znacznie liczbę wykwalifikowanych opiekunów seniora czy osoby niepełnosprawnej. W 95 proc. to kobiety po 40 roku życia. Osoby młodsze bardzo rzadko podejmują pracę w sektorze opiekuńczym. Praca ta wiąże się z odpowiedzialnością za stan zdrowia i jakość życia podopiecznego. Codzienne czynności pielęgnacyjne i pomoc osobie starszej bywają wyczerpujące. Praca jest też bardzo obciążająca psychicznie, dlatego istotne są predyspozycje nie tylko fizyczne, ale i osobowościowe. Według raportu amerykańskiego portalu Intelligent.com, opracowanego przez Newsweek Polska wynika, że pracodawcy oceniają pokolenie Z jako wykazujące niski poziom motywacji, umiejętności komunikacyjnych i samodzielności. Są nieodporni na stres i krytykę, brak im cierpliwości. A to akurat kompetencje niezbędne dla opiekuna osoby starszej lub niepełnosprawnej.
Złoto dla wytrwałych
Jak wynika z powyższego raportu, stosunkowo łatwo jest się zatrudnić, dużo trudniej wytrwać. Pracodawcy często oczekują od kandydatów posiadania specyficznych kwalifikacji i doświadczenia. Wykształcenie medyczne czy szkolenia z zakresu opieki geriatrycznej będą niezwykle przydatne i mogą okazać się kartą przetargową na rynku pracy. Nauka na kierunku opiekun osoby starszej w szkołach policealnych Żak lub Centrach Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego jest bezpłatna i trwa 2 lata. Dostępne są też półroczne kursy przygotowujące do zawodu. Po zakończeniu edukacji można poszukiwać pracy w domach pomocy społecznej, hospicjach, środowiskowych domach samopomocy, zakładach opiekuńczo-leczniczych, a także w organizacjach pozarządowych oraz u osób prywatnych. Warto jest także mieć prawo jazdy kat. B i znać języki obce.
