Trudności z zapewnieniem odpowiedniej opieki dla chorujących bliskich, w tym m.in. zabezpieczenia ich interesów prawnych i zdrowotnych – to główne problemy opiekunów, którzy dzwonią na infolinię „Helpline”, przeznaczoną dla osób z chorobą Alzheimera i ich bliskich. Najczęstsze pytania dotyczą pełnomocnictw oraz kwestii związanych z ubezwłasnowolnieniem.

Infolinia „Helpline” działa od października 2025 r., prowadzi ją Rzecznik Praw Pacjenta we współpracy ze Związkiem Stowarzyszeń Alzheimer Polska. Wspiera chorych i ich bliskich, którzy mogą uzyskać informacje o miejscach wsparcia, porady prawne, a także wsparcie psychologiczne. Jak przyznaje Rzecznik Praw Pacjenta, najwięcej pytań od osób dzwoniących, dotyczy kwestii prawnych.

O jakie sprawy należy zadbać?

Szczególnie istotne są:

• Zdolność do czynności prawnych – choroby otępienne mogą stopniowo ograniczać zdolność podejmowania świadomych decyzji. Ważne jest monitorowanie momentu, w którym może okazać się konieczne zapewnienie choremu ochrony prawnej z udziałem sądu opiekuńczego.
• Ubezwłasnowolnienie i opieka prawna – w określonych sytuacjach może być zasadne wszczęcie postępowania o ubezwłasnowolnienie częściowe lub całkowite oraz ustanowienie opiekuna albo kuratora dla chorej osoby.
• Pełnomocnictwa i reprezentacja – udzielone odpowiednio wcześnie pełnomocnictwa (np. notarialne) ułatwiają zarządzanie sprawami majątkowymi i urzędowymi chorego.
• Sprawy majątkowe i dziedziczenie – testamenty, darowizny czy umowy zawierane przez osobę chorą mogą zostać zakwestionowane, jeśli istniały wątpliwości co do jej świadomości.
• Prawa pacjenta i zgoda na leczenie – kluczowe są zasady wyrażania zgody przez osobę  chorą na świadczenia zdrowotne oraz dostęp opiekunów do informacji o stanie zdrowia.

Wczesne uporządkowanie spraw prawnych pozwala lepiej zabezpieczyć interesy osoby chorej i ułatwia codzienne funkcjonowanie w miarę postępu choroby – radzi Rzecznik Praw Pacjenta w komunikacie dla opiekunów.

Jak skutecznie zabezpieczyć interesy chorego i jednocześnie chronić prawa jego bliskich?

Z punktu widzenia ochrony interesów osoby chorej oraz jej bliskich, kluczowe znaczenie mają działania podjęte możliwie wcześnie, jeszcze na etapie zachowanej świadomości – radzi prawnik cytowany przez RPP. W szczególności warto rozważyć:

• Udzielenie pełnomocnictw (najlepiej notarialnych) do prowadzenia spraw majątkowych, bankowych i urzędowych, co ogranicza ryzyko niekorzystnych decyzji finansowych.
• Uregulowanie spraw majątkowych – sporządzenie testamentu, a w razie potrzeby także zawarcie umowy darowizny lub dożywocia, w sposób świadomy i odpowiednio udokumentowany.
• Zabezpieczenie dostępu do rachunków i zobowiązań – stały nadzór nad finansami, aby zapobiec nieuzasadnionym wydatkom lub zaciąganiu zobowiązań.
• Postępowanie o ubezwłasnowolnienie – w sytuacji znacznego pogorszenia stanu zdrowia może okazać się konieczne formalne ograniczenie lub pozbawienie zdolności do czynności prawnych oraz ustanowienie opiekuna lub kuratora.
• Dokumentowanie stanu zdrowia – aktualna dokumentacja medyczna ma duże znaczenie w razie ewentualnych sporów prawnych lub postępowań sądowych.

Działania te pozwalają ograniczyć skutki nieracjonalnych decyzji chorego, jednocześnie zapewniając mu należytą ochronę prawną i poszanowanie jego godności – podkreśla prawnik.

Infolinia „Helpline” – bezpłatne wsparcie

Jest dostępna pod numerem telefonu: 800 201 801. Oferuje profesjonalne wsparcie osobom z chorobą Alzheimera i ich bliskim. Infolinia jest bezpłatna i dostępna sześć dni w tygodniu:

• poniedziałek – piątek, w godz. 10:00 – 21:00
• sobota, w godz. 10:00 – 16:00

Kontakt e-mail: alzheimer@rpp.gov.pl
Więcej informacji na stronie internetowej: www.alzheimer.rpp.gov.pl