Zanieczyszczenie powietrza to duże zagrożenie dla zdrowia, szczególnie w miastach, gdzie na wdychanie szkodliwych substancji narażeni są niemal wszyscy mieszkańcy. Jednym z głównych źródeł tych zanieczyszczeń jest transport drogowy. W polskich miastach poziom skażenia powietrza jest za wysoki. Jest źle i najwyższy czas coś z tym zrobić.

Powietrzem w polskich miastach zainteresowała się Health and Environment Alliance (HEAL), europejska organizacja non-profit, analizująca wpływ środowiska na zdrowie obywateli Unii Europejskiej. Dane opublikowane przez HEAL dla Warszawy, Krakowa, Poznania i Wrocławia wskazują na poważne skutki zdrowotne wynikające z ekspozycji na zanieczyszczenia. Są też propozycje działań, które samorządy powinny wdrożyć, aby poprawić stan powietrza.

Zdrowie zależy od tego, czym oddychamy

Polska należy do krajów z najwyższym poziomem zanieczyszczenia powietrza. Szkodliwe substancje, takie jak pyły zawieszone (PM), dwutlenek azotu (NO₂) i dwutlenek siarki (SO₂) przekraczają normy zalecane przez Światową Organizację Zdrowia – bywa że kilkudziesięciokrotnie! Szczególnie zagrożone są dzieci, osoby starsze i przewlekle chore oraz mieszkańcy obszarów o niższym statusie socjoekonomicznym i tych o dużym natężeniu ruchu drogowego.

– Wiemy, że zarówno krótko, jak i długotrwałe narażenie na zanieczyszczenie powietrza przyczynia się do szeregu negatywnych skutków zdrowotnych, których nie możemy bagatelizować – komentuje Olga Wdowiczak, specjalistka ds. zdrowia środowiskowego w HEAL Polska. – Wśród nich wymienia się choroby układu oddechowego oraz układu krążenia, ale także rzadziej łączone ze smogiem: cukrzycę, zaburzenia przebiegu ciąży i rozwoju płodu oraz negatywny wpływ na zdolności poznawcze u dzieci.

Wdrożenie działań ograniczających szkodliwe emisje spalin z transportu oznacza korzyści zdrowotne, ale też ekonomiczne i społeczne. Dostępne analizy wskazują, że gdyby najnowsze wytyczne WHO dotyczące jakości powietrza zostały spełnione, Warszawa każdego roku mogłaby – zdaniem ekspertów HEAL – uniknąć 2023 zgonów z powodu zanieczyszczenia PM2,5 i 743 zgonów w wyniku ekspozycji na NO₂. Szacunki dla Krakowa, Poznania i Wrocławia wskazują na kilkaset możliwych do uniknięcia przedwczesnych śmierci rocznie, wywołanych zanieczyszczeniem powietrza w każdym z tych miast.

Eksperci podkreślają kluczową rolę samorządów w transformacji i walce o czyste powietrze dla swoich mieszkańców. Przygotowali rekomendacje dla czterech przebadanych miast. Cel to ograniczenie emisji spalin.

Co może poprawić jakość powietrza w miastach?

• Wprowadzenie stref ograniczających ruch samochodowy, takich jak Strefy Czystego Transportu.
• Promocja zdrowej mobilności poprzez poprawę sieci komunikacji publiczne.
• Rozwój infrastruktury rowerowej i przestrzeni przyjaznych pieszym.
• Tworzenie większej liczby terenów zielonych.
• Planowanie przestrzenne w duchu miast 15-minutowych, które zakładają, że wszystkie podstawowe potrzeby mieszkańców mogą być zaspokojone w promieniu 15 minut pieszo, rowerem lub transportem publicznym od wyjścia z domu.

Broszury ze szczegółowymi rekomendacjami dla: Warszawy, Krakowa, Poznania i Wrocławia oraz dokładne informacje na temat badania i stanu powietrza są dostępne na stronie internetowej HEAL Polska.