Tata pani Katarzyny z emerytury nie skorzystał. Zemściło się 45 lat intensywnej pracy, zła dieta i nałogi. Zbyt dużo alkoholu i papierosów. Nie lubił narzekać, nie lubił się leczyć. Gdy trafił do szpitala, było już za późno. Zmarł, gdy skończył 66 lat – opowiada córka i pyta: co się dzieje z pieniędzmi zmarłego ojca zgromadzonymi na subkoncie w ZUS? Dziedziczymy je. Warto o tym wiedzieć.

– Jeśli ktoś zmarł w ciągu trzech lat od przejścia na emeryturę, a część jego emerytury pochodziła z subkonta związanego z tak zwanym drugim filarem, ZUS zwraca rodzinie te środki jako wypłatę gwarantowaną – tłumaczy Karol Jagielski, rzecznik prasowy  ZUS w Szczecinie.

Na spadkobierców czekają również pieniądze z subkonta zmarłego, który nie zdążył przejść na emeryturę. Nie wszyscy wiedzą, że i te pieniądze się dziedziczy.

Jak otrzymać pieniądze z ZUS-u?

ZUS wypłaci pieniądze wyłącznie na wniosek osoby uprawnionej. Nie odbywa się to automatycznie, bo zgodnie z prawem w tej sprawie ZUS nie może działać z urzędu. Wniosek należy złożyć na odpowiednim formularzu.

Jeśli ubezpieczony złożył w ZUS-ie informację o tym, kogo wskazuje do otrzymania środków zgromadzonych na swoim subkoncie, to po jego śmierci ZUS jedynie zawiadamia osoby uprawnione o tym, że mogą złożyć wniosek o wypłatę środków. Gdy ZUS nie ma takiej informacji, instytucja nie powiadomi nikogo o pieniądzach do odebrania.

Warto wiedzieć, że roszczenie o te pieniądze nie ulega przedawnieniu, co oznacza, że wniosek można złożyć w dowolnym momencie, nawet kilka lat po śmierci ubezpieczonego. Ważne, by przedtem sprawdzić czy faktycznie jesteśmy osobami uposażonymi – radzi ZUS. Zdarza się, że wnioski spadkobierców okazują się bezzasadne, bo na przykład ubezpieczony przed śmiercią uposażył kogoś innego. Ubezpieczony ma prawo wskazać osoby uprawnione do zapisanych na nim środków po jego śmierci, może też w każdej chwili zmienić swoją wcześniejszą dyspozycję. Jeśli nie ma takiego wskazania, środki zapisane na subkoncie wchodzą do masy spadkowej.

Po złożeniu wniosku, ZUS zgodnie z prawem ma trzy miesiące na podzielenie i wypłatę środków zapisanych na subkoncie zmarłej osoby ubezpieczonej. Jednak zdarza się, że na rozpatrzenie wniosku spadkobiercy czekają nawet rok. Zapytaliśmy, co jest przyczyną wydłużonego postępowania. Zdaniem Karola Jagielskiego powodem często bywają braki formalne we wniosku i niepełna dokumentacja, np. brak oświadczenia o małżeńskiej wspólności majątkowej lub brak prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu spadku.

Według naszych nieoficjalnych informacji, urzędnicy mają tak dużo wniosków do rozpatrzenia, że w przypadku przedłużającej się procedury, warto monitorować sprawę, pytać, interweniować i składać skargi do prezesa ZUS.

Podział i wypłatę środków z subkonta realizują wybrane centra w ZUS:

• Oddział w Toruniu obsługuje subkonta ubezpieczonych, którzy są członkami OFE: UNIQA, Generali i Allianz. W I półroczu 2024 r. wpłynęło ponad 22,3 tys. zawiadomień z tych funduszy. Ponad 11 tys. uprawnionych otrzymało wypłatę na rachunek bankowy lub wskazany adres. Pozostałym ZUS zapisał środki na subkontach lub poinformował o braku należnych środków.
• ZUS w Białymstoku obsługuje ubezpieczonych, którzy są członkami PZU „Złota Jesień“, Nationale–Nederlanden, PKO Bankowy, Vienna i Pocztylion. Z tych OFE do ZUS w pierwszym półroczu 2024 r. wpłynęło 38,4 tys. zawiadomień. Niemal 14,5 tys. uprawnionych otrzymało wypłatę na rachunek bankowy lub na wskazany adres, a kilku tysiącom osób ZUS zapisał środki na ich subkontach. Najniższa wypłata wyniosła 14,95 zł a najwyższa ponad 240 tys. zł.

Jak informuje ZUS, tylko w pierwszym półroczu 2024 r. wypłacił osobom uprawnionym ponad 81 mln zł. To więcej niż za cały ubiegły rok, w którym wypłata wyniosła niecałe 77 mln zł.

Ile ZUS gromadzi na subkoncie emerytalnym

Obecnie na takie konto w ramach tzw. drugiego filaru ubezpieczeń emerytalnych trafia 7,3 proc. podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne lub 4,38 proc. podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne, jeśli osoba ubezpieczona jest członkiem OFE i zdecydowała, że składka w wysokości 2,92 proc. podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne jest przekazywana do OFE.

Jeśli w chwili śmierci osoba posiadająca subkonto pozostawała w związku małżeńskim, współmałżonek zmarłego otrzymuje w ramach wypłaty transferowej połowę środków znajdujących na subkoncie w ZUS w zakresie, w jakim środki te stanowiły przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej (nie ma więc wypłaty gotówki). Pozostałe środki (albo wszystkie, jeśli osoba zmarła nie miała współmałżonka) ZUS przekazuje osobom wskazanym przez osobę zmarłą, a jeśli nie ma takich osób, środki te wchodzą w skład spadku.